Özel Güvenlik Görevlilerinde Fazla Mesai
Günümüz hayat şartlarında teknolojinin bu denli hızlı ilerleyişinin de etkisiyle insanlar birbiriyle çok daha fazla etkileşimde bulunmaktadır. İnsanların birbiriyle etkileşimi her alanda sorunları arttırmakla beraber korunma ihtiyacını da arttırmıştır. Özel güvenlik ihtiyacı konut ve iş yerleri başta olmak üzere birçok alanda ihtiyaç duyulan bir meslek haline gelmiştir. Mesleğe ihtiyaç arttıkça da pek tabi özel güvenlik sektöründe çalışan sayısı da gün geçtikçe ciddi anlamda artmaktadır.
Özel güvenlik personeli olmak için belli beceri ve kabiliyetlerin yanında, belirlenen belgeleri hazırlayarak özel güvenlik sertifikası almak gerekmektedir. Bu sertifika programı sonunda başarı gösteren kişiler özel güvenlik kimlik kartını alarak mesleğe başlayabilmektedirler.
Bir çok eğitim ve sosyokültürel çevreden insan özel güvenlik alanında hizmet vermektedir. Bu anlamda karşılaşılan uyuşmazlıklara karşı hak ve yükümlükler konusunda bilgi eksiklikleri dava ve uyuşmazlıkları arttırmaktadır.
Mesleğe başlayan özel güvenlik görevlilerinin en çok sorun yaşadığı alan tabi ki çalışma saatleridir. Çalışılın sektöre göre değişen iş saatleri hem uyum noktasında hem de emeğin karşılığını almak bakımından önem teşkil etmektedir. Bu noktada özel güvenlik görevlilerinin çalışma şekillerinden kaynaklı ortaya çıkan fazla mesai durumlarını değerlendireceğiz.
İş kanununda özel güvenliklerin fazla mesaisini değerlendirirken dayanacağımız maddeler.
Bir işçinin çalışma sürelerinin düzenlendiği maddeler baz alındığında İş Kanununa göre;
- 4857 sayılı İş Kanunu’nun 41. maddesine göre, genel olarak haftalık 45 saati aşan çalışmalar fazla çalışma olarak kabul edilir.
İş kannunumuza göre haftalık 45 saatti aşan çalışmalara fazla mesai çalışması olarak değerlendirilmekte olup fazla çalışılan her saat için saatlik ücret %50 zamlı şekilde ödenir.
Haftalık 45 saat hesaplanırken dikkat edilmesi gereken ve özel güvenlik görevlilerinin fazla çalışma süresi hesaplarken dikkate almadığı ara dinlenme süresidir.
- Ara dinlenme süresi nasıl hesaplanır; yerleşik yargıtay kararları ışığında günlük çalışma saati üzerinden hesaplanır. 4 saat ve altındaki çalışmalarda günlük çalışma süresinden 15 dakika çıkartmak gerekir. 4 saatten fazla, 7,5 saate kadar olan fazla çalışmalar hesaplanırken günlük çalışma süresinden 30 dakika çıkartılması gerekir. 7,5 saatten fazla 11 saate kadar olan çalışmalarda ise 1 saat fazla mesai günlük çalışma süresinden düşülmesi gerekir. 11 saati aşan çalışmalar için ise günlük çalışma süresinde 1,5 saat ara dinlenme süresinin düşülmesi gerekir. Bu ara dinlenme saatleri kesin olmayıp aksi ispatı mümkündür. Ancak hayatın olağan akışına aykırı olmayacak şekilde daha az dinlenme saati yapıldığı ispatlanabilir.
- 4857 sayılı İş Kanunu’nun 69. maddesi uyarınca, özel güvenlik hizmetlerinde çalışan işçilerin yazılı onaylarının alınması şartıyla gece 7,5 saatin üzerinde çalıştırılmaları mümkündür. İş Kanunu’nda gece çalışmalarının 7,5 saati aşmaması temel kural olarak kabul edilmiştir. Ancak özel güvenlik hizmetlerinde çalışan işlilere kanun koyucu tarafından bir istisna getirerek, yazılı muvafakat alınması halinde 7,5 saatin üzerinde çalıştırılmasına imkan vermiştir.
6645 sayılı torba yasayla beraber; güvenlik sektöründe , turizm sektöründe ve sağlık sektöründe çalışanlar işçilerden muvafakat almak koşuluyla gece çalışması yapılabilmektedir. Bu nedenle muvafakat alınan güvenlik görevlilerinin gece nöbetinde yaptığı çalışma saatleri gece çalışması gibi değerlendirilmez. Yani gece çalışma süresi olan 7,5 saati geçen saatler fazla mesai olarak değerlendirilmez.
Bu bilgiler ışığında güvenlik görevlilerinin fazla mesailerini değişen vardiya sistemleri üzerinden değerlendireceğiz.
2 Gündüz + 2 Gece + 2 Off Vardiya Sistemi
Güvenlik görevlilerinde en yaygın uygulanan vardiya sistemidir. 2 gece, 2 gündüz, 2 off şeklinde uygulanan sistemdir. 3 kişilik bir kadro yapısı vardır. Bu anlamda bir güvenlik görevlisi 2 gün gündüz vardiyasında çalışmasının ardından 2 gün gece vardiyasında çalışır ardından ise 2 gün izin yapar. Bu sistemde her bir özel güvenlik görevlisi ayda 20 gün olacak şekilde toplamda 240 saatlik çalışma yapar. Her ne kadar bu vardiya sistemi fazla uygulanıyor olsada bu sistemde işçilik alacakları kapsamında fazla mesai çıkmaktadır.
2+2+2 vardiya sistemiyle çalışan bir güvenlik görevlisi; gündüz vardiyasının 08.00–20.00, gece vardiyasının ise 20.00–08.00 saatleri arasında olduğunu kabul edelim genel anlamda çalışma sistemi bu saatler arasında olmaktadır.
Gerekli muvafakatların alındığı bir güvenlik görevlisi üzerinde değerlendirme yaptığımızda; 4857 sayılı İş Kanunu’nun 68. maddesi gereğince 7,5 saati aşan çalışmalarda en az bir saat ara dinlenmesi verilmelidir. Yargıtay uygulamasında ise 12 saatlik vardiyalarda, somut olayın özelliklerine göre, 1,5 saatlik ara dinlenmesi düşülerek 10,5 saat fiilî çalışma kabul edilebilmektedir. Ancak işçinin ara dinlenmesi 1,5 saatten az olduğunu ispatlama şansı vardır. Bu hesapta
İş Kanunundaki gece çalışmalarıyla ilgili maddeler 2 gündüz +2 gece +2 off, vardiya sistemlerine uymamaktadır. Ancak sağlık sektörü ve özel güvenlik sektöründe çalışan personellerle alakalı torba yasada birçok muafiyet sağlanmış olması nedeniyle bu vardiya sisteminde 7,5 saat fazla mesai çıkmaktadır. Ayrıca bu vardiya sisteminde gece çalışma muvafakatı alınsa bile yine aylık 5,5 saatlik fazla mesai çıkmaktadır.
8 Saat + 8 Saat + 8 Saat
Bu sistemde işveren bir günü 3 eşit parçaya bölerek 8 er saatlik çalışma vardiyası oluşturur. Her bir çalışan güvenlik görevlisi haftada 6 gün çalışar 1 gün ise izin yapmaktadır.
8+8+8 saatlik çalışmanın İş Kanununda geçen yasal çalışma süresi içerisinde yer almakta olup güvenlik personelleri için fazla çalışma ve mesai ücreti almayı gerektiren bir durum oluşmamaktadır. Ayrıca işverenin gece çalışma muvafaktı almasında da gerek yoktur çünkü gece çalışma süresi olan 7,5 saatlik süreyi güvennlik görevlileri bu vardiya sisteminde aşmamaktadır.
Originally posted 2025-12-07 23:40:15.